Pięta Haglunda – przegląd naukowy
Definicja i patomechanika
Deformacja Haglunda (ang. Haglund’s deformity) to kostne uwypuklenie tylno-górnej części kości piętowej („guzek piętowy”), które może prowadzić do konfliktu z ścięgnem Achillesa.
Mechaniczny nacisk tego wyrostka na kaletkę głęboką oraz trakcja ścięgna przyczyniają się do zapalenia i bólu.
Związek z przeciążeniami i stanami zapalnymi
W badaniach retrospektywnych wykazano, że pacjenci z przewlekłą ostrogą podeszwową (plantar calcaneal spur) mieli znacznie częstsze występowanie deformacji Haglunda niż osoby bez takich zmian — co sugeruje współistnienie mechanicznych obciążeń w obrębie pięty.
Co więcej, deformacja Haglunda często współwystępuje z zapaleniem ścięgna Achillesa u jego przyczepu (insertional tendinopatia), choć badania radiograficzne wykazały, że obecność samego wyrośla kostnego niekoniecznie koreluje bezpośrednio z objawami.
W rzadkich przypadkach deformacja Haglunda może nawet predysponować do pęknięcia ścięgna Achillesa — opisano przypadki chronicznych zerwań u pacjentów, u których wyrośl kostna mechanicznie pogarszała stan ścięgna.
Diagnostyka obrazowa
Standardowo używa się zdjęć rentgenowskich (RTG) w projekcji bocznej w obciążeniu, aby zobrazować wyrośla kostne.
Jednak w praktyce radiologicznej naukowcy zaproponowali nowe miary, które mogą lepiej odróżnić zmiany patologiczne niż klasyczne wskaźniki, np. „bump height” oraz „bump-calcaneus ratio” – według badań oba parametry wykazały wysoką trafność diagnostyczną i dobrą powtarzalność między obserwatorami.
Leczenie
– Zachowawcze: Pierwszym krokiem jest odciążenie pięty przez zmianę obuwia (np. miękkie zapiętki), stosowanie wkładek podnoszących piętę, unikanie przeciążeń oraz fizjoterapia (rozciąganie ścięgna Achillesa, terapia manualna).
– Chirurgiczne: W przypadku braku poprawy po leczeniu nieoperacyjnym, dostępne są techniki operacyjne – usunięcie wyrośli kostnej, resekcja kaletki oraz debridement zmienionego ścięgna.
Analiza systematyczna 20 badań wykazała, że zarówno techniki otwarte, jak i endoskopowe dają dobry efekt kliniczny u pacjentów odpornych na leczenie zachowawcze.
W literaturze opisano też podejście przez przecięcie ścięgna Achillesa w celu resekcji guza, z relatywnie dobrymi wynikami funkcjonalnymi.
Znaczenie kliniczne
Z punktu widzenia fizjoterapii, deformacja Haglunda może być istotnym czynnikiem w przewlekłym bólu pięty i tendinopatii Achillesa.
Warto więc, oprócz standardowej terapii, uwzględnić w rehabilitacji modyfikację biomechaniki (buty, wkładki), mobilizację tkanek oraz regularne monitorowanie pacjenta.
Tang SC, Tu KC, Liao WJ, et al. Novel radiographic measurements for operatively treated Haglund’s deformity. Tomography. 2022;8(1):284-292.
Niemyjski M. Deformacja Haglunda jako źródło bólu pięty. Kwart Ortop. 2012;1:7.
Özel V, Demir IH, Gönder N, Günaydın F. Radiological association between Haglund’s deformity and plantar calcaneal spur: a retrospective case-control study. J Orthop Surg (Hong Kong). 2025.
Kang S, Thordarson DB, Charlton TP. Insertional Achilles tendinitis and Haglund’s deformity. Foot Ankle Int. 2012.
Usman MA, Murtaza B, Winangun PAN, Kennedy D. Chronic rupture of Achilles tendon caused by Haglund’s deformity: a case report. Medicina (Kaunas). 2022;58(9):1216.
Madi S, Hillrichs B. Haglund’s deformity as a cause of acute Achilles tendon rupture: a case report. J Foot Ankle Surg. 2022.
Yuen WLP, Tan PT, Kon KKC. Surgical treatment of Haglund’s deformity: a systematic review and meta-analysis. Cureus. 2022;14(7):e27500.
Pięta Haglunda – poradnik dla pacjenta
Pięta Haglunda to schorzenie, w którym na tylnej części kości piętowej tworzy się niewielka „guzowatość”. Samo w sobie nie jest to groźne, ale może powodować ból i stan zapalny, szczególnie gdy ociera o but lub drażni ścięgno Achillesa.
Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące objawów, przyczyn i leczenia.
1. Skąd bierze się pięta Haglunda?
Najczęstsze przyczyny to:
- noszenie twardych, sztywnych zapiętków (np. buty sportowe, eleganckie, trekkingowe),
- przeciążenia i intensywna aktywność fizyczna,
- napięte ścięgno Achillesa i mięśnie łydki,
- ustawienie stóp z wysokim podbiciem lub koślawością pięt,
- długotrwałe drażnienie tkanek w okolicy guza piętowego.
Z czasem w miejscu tarcia pojawia się stan zapalny kaletki oraz podrażnienie ścięgna — to one najczęściej powodują ból.
2. Objawy, które powinny cię zaniepokoić
- ból z tyłu pięty, szczególnie podczas chodzenia lub biegania,
- obrzęk i zaczerwienienie okolicy zapiętka,
- uczucie „twardego guzka” w tylnej części pięty,
- ból przy nacisku buta,
- poranna sztywność lub pieczenie w okolicy ścięgna Achillesa.
Objawy zwykle nasilają się, gdy nosisz twardsze obuwie lub zwiększasz aktywność.
3. Jak wygląda leczenie?
Leczenie zachowawcze (pierwszy wybór) – w większości przypadków pozwala uniknąć operacji.
Odciążenie i zmiana obuwia
- wybieraj buty z miękką, elastyczną piętą,
- unikaj wysokich i sztywnych zapiętków,
- możesz stosować żelowe zapiętki lub wkładki podnoszące piętę o 5–10 mm.
Fizjoterapia
- techniki manualne tkanek miękkich,
- rozciąganie łydki i ścięgna Achillesa,
- pracę nad mobilnością stawu skokowego,
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie łydki (szczególnie ekscentryczne),
- pracę nad ustawieniem pięty i biomechaniką chodu.
Regularna terapia często przynosi wyraźną poprawę w ciągu kilku tygodni.
Modyfikacja aktywności
- ogranicz bieganie, skakanie i intensywne treningi do ustąpienia bólu,
- zamień część aktywności na rower, orbitrek lub pływanie.
Łagodzenie stanu zapalnego
- okłady z lodu 10–15 minut po aktywności,
- unikanie ucisku (np. twardych butów).
4. Kiedy rozważyć zabieg operacyjny?
Zabieg wykonuje się tylko wtedy, gdy:
- objawy trwają wiele miesięcy mimo leczenia zachowawczego,
- wyrośl kostna jest na tyle duża, że stale drażni ścięgno,
- występują duże trudności w chodzeniu.
Operacja polega na zmniejszeniu guzka kości piętowej oraz usunięciu podrażnionych tkanek. Po zabiegu konieczna jest rehabilitacja.
5. Co możesz zrobić samodzielnie w domu?
- Codziennie rozciągaj mięśnie łydki (2–3 razy dziennie),
- Chodź w butach, które nie uciskają pięty,
- Stosuj miękkie wkładki lub zapiętki amortyzujące,
- W chwilach zaostrzenia – odpocznij i zastosuj lód,
- Nie ignoruj bólu – reaguj na pierwsze objawy.
6. Czy można zapobiec nawrotom?
Tak. Najważniejsze są:
- odpowiednie obuwie,
- regularne ćwiczenia stawu skokowego i ścięgna Achillesa,
- unikanie długotrwałych przeciążeń,
- korekcja postawy i wzorca chodu (jeśli to konieczne).
Podsumowanie
Pięta Haglunda to częsta przyczyna bólu pięty, ale w większości przypadków dobrze reaguje na leczenie zachowawcze. Kluczem jest połączenie fizjoterapii, odpowiedniego obuwia i kontroli przeciążeń. Im szybciej zaczniesz reagować na pierwsze objawy, tym łatwiej unikniesz przewlekłych dolegliwości.